Dengeli Beslenme Alışkanlığı Kazanmak

Dengeli Beslenme Alışkanlığı Kazanmak

Dengeli Beslenme Alışkanlığı Kazanmak

Her gün üç öğün yemek sırasında, gittikçe yayılan ve firmalara bağlı hale gelen bir beslenme piyasasının sunduğu yiyecekleri tüketiyoruz. Bu yiyecekler damak tadından ziyade , organizmanın düzgün çalışması için gerekli enerji veren unsurları içermekte. Sindirim bu yiyecekleri hücreler tarafından doğrudan doğruya özümlenebilir moleküllere parçalar: besinler (glikoz gibi basit glüsitler, yağ asitleri gibi basit lipitler, proteinlerin aminoasitleri, vitaminler ve maden tuzları.)

Dengeli beslenme, beslenme için mutlaka gerekli ve tamamlayıcı yiyeceklerden yeterli ve çeşitli miktar ve nitelikte almakla sağlanır. Bu denge yiyeceklerin besleyici niteliğine, çeşitliliğine ve miktarına dayanır. Enerji durumu da önemlidir ve “girdiler” (sindirilenler) ile “çıktılar” (harcananlar) arasında gerçekleşen tam eşleşmenin ürünüdür. Dengeli beslenme alışkanlığı ise vücudun bu uyuma alışmasıdır.

Dengeli Beslenme alışkanlığı kazanmak ve beslenme dengesi kurallarının uygulanması için başlıca üç tip bilgiye sahip olmak gerekir.

Öncelikle fizyolojik ihtiyaçlar: bunlar yaşla, cinsiyetle, bedensel etkinlikle değişir. Bunlarla ilgili değerler toplum gruplarına göre belirlenmiştir. İkinci sırada taşıdığı belirli maddelerden içerdiği orana göre besinlerin sınıflandırılması gelir. Bu bakımdan besinler beş gruba ayrılır. Bunlar Grup-1: Süt ve süt ürünleri, Grup-2:Et, Balıklar, Yumurta, Grup-3:Yeşil Sebzeler ve Meyveler, Grup-4: Ekmek, Tahıllar, Patates ve Kuru Sebzeler, Grup-5: Yağlı Maddeler olarak sıralanabilir. Son olarak besinler arasındaki eşdeğerlilik ve biri yerine diğerini ikame kavramı gelir.

“Her şeyden bir parça, biraz her şeyden” deyişi bu çeşitli ve dengeli beslenmenin ifadesi olabilir. İnsanların sağlık ve beslenme bilgisi geliştikçe, çeşit ihtiyacı, her tadı bir kere denemeden de saptanabilmektedir.

Besin İhtiyacı ve Öğünler

Organizmanın temel ihtiyaçları fizyolojik olarak incelemelerle kesin olarak belirlenmiş durumdadır. Söz konusu olan bu temel ihtiyaçlar dinlenmekte olan bir insanda hayatın idamesi için gerekli harcamalara, vücut ısısının sabit tutulmasına, dokuların yenilenmesine, çocuklarda aynı zamanda büyümeye, hamileliğe ve süt emzirmeye tekabül eder.

Bu temel ihtiyaçların karşılanması için belirtilen değerler, insanların büyük çoğunluğunun sağlıklı bir hayat sürmesi açısından yeterli olacak şekildedir. Tavsiye edilen besin çeşit ve miktarlarının kimler tarafından ve hangi kurallara uygun olarak düzenlendiği sorusuna, bir genellemeyle şu kısa cevap verilebilir: “Önerilen miktarlar, sadece bilimsel verilere dayanan beslenme ihtiyaçlarını değil, aynı zamanda söz konusu kişilerin beslenme güdülerini ve sağlığa zararlı olmadığı sürece beslenme alışkanlıklarını da göz önüne alan bir grup uzman tarafından seçilmiş değerlerdir.”

Hemen belirtilmesi gereken ikinci bir nokta, bu önerilerde söz konusu olan besin miktarlarının çeşitli fizyolojik durumlarda, farklı yaşlarda, kadın ve erkek grupları için ortalama değerleri ifade ettiğidir.

Herkes ortalama bir enerji ihtiyacını kendi vücut yapısına ve bedensel etkinliklerine göre saptamalıdır. Dengeli beslenme alışkanlığı kazanmanız için bu ihtiyacınızın ne kadar olduğunu saptamanız önemlidir.

Beslenme Alışkanlıkları

Gelişmiş ülkelerde yaygın olan dengeli beslenme alışkanlığı günde üç öğün yemek yemektir. İkindi kahvaltısıysa (dördüncü öğün) daha çok bebeklere ve küçük yaştaki çocuklara önerilir. Bununla birlikte insanların yaşam tarzlarındaki evrim, sözünü ettiğimiz bu standartlarda bazı mutasyonlara yol açabilir.

Son yıllarda bu ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de de, insanın organizması üzerinde kötü etkileri olabilecek yeni bazı beslenme tarzları (öğün saatlerini şaşırtma, sürekli atıştırma, oburluk, hazır kuru yiyeceklerle beslenme gibi) ortaya çıkmaktadır. Gerçekten glüsitçe çok zengin yiyeceklerin devamlı alınması midenin dinlenmesini önler. Beslenme dengesi ve çeşitlilik ilkelerini tamamlayacak iyi beslenme kurallarını uygulamak bu değişiklikler karşısında daha da gerekli hale gelmektedir. Böylece herkesin günlük ihtiyaçlarını üç öğün yemeğe bölerek ve beslenme kurallarını göz önünde bulundurarak alması temenni edilmektedir.

Uzun bir açlık döneminden sonra yenen ve bütün günün hazırlığı niteliğini taşıyan kahvaltı en besleyici yemek olmalıdır. Oysa genellikle ihmal edilir. Gecenin uzun açlık süresini gidermek için belli besinler tercih edilir. Protein ve kalsiyumca zengin olan çeşitli süt ürünleri, glüsit zengini ekmek ve ya tahıl ürünleri ile, damak zevkine göre peynir, bal ve ya tereyağıyla tamamlanabilir. Meyve tüketimi gün boyunca yapılabilir. Çeşitli, lezzetli ve dengeli beslenme pratiği uzun vadeli bir eylemdir ki, medyalarda bazen “ideal” rejimi çabucak verme telaşıyla işin aslı göz ardı edilebilmektedir.

Sağlıcakla kalınız.

Dr. Alptekin Niyazioğlu (1Organik Gönüllüsü)

Bir önceki yazımız olan Doğal Ev Yapımı Oda Parfümü ve Kokuları başlıklı makalemizde doğal koku tarifi, doğal parfüm tarifi ve ernet nedir hakkında bilgiler verilmektedir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ