Çölyak Hastalığı Nedir-Glutensiz Çölyak Diyeti Nedir?

1

Gluten Alerjisi Olarak Bilinen Çölyak Nedir?

Buğday, arpa, yulaf ve çavdar gibi tahıllarda bulunan gluten adı verilen bir proteine duyarlılık ile tanımlanan ve bağışıklık sistemiyle ilgili rahatsızlıktır. Genetik faktörü de olan Çölyak hastalığı, önce ince bağırsakta hasarlar oluşuyor ve ince bağırsağa gelen besinlerde emilim sorunları ortaya çıkıyor. Bilindiği gibi ince bağırsak kıvrımlı bir yapıya sahiptir. Alerji nedeniyle bu kıvrımlarda tahriş ve düzleşme olur. Hastalığın kendi belirtilerine ilaveten bu tahriş ve düzleşme nedeniyle besin emiliminde verimlilik düşer ve vitamin-mineral eksikliği başlar.

Beslenme sisteminden glutenin kaldırılmasıyla giderilebiliyor. Esasında; glutene karşı duyarlılık çoğu insanda görülebilen bir durum. Nedeni belli olmayan pek çok sorun altında tahıllarda bulunan glüten yatabiliyor.

Bazı araştırmacalara göre; insanların temel tüketim maddesi olan buğday üzerinde yıllarca yapılan genetik değişimler nedeniyle buğdayda bulunan gluten oranı büyük oranlarda artmıştır. Glüten; hamurlaşmayı sağlayan ana malzemedir. Bu nedenle; unun pürüzsüz ve yapışkan hamur haline gelmesini sağlayarak ticari olarak tercih edilir bir hale gelir. Aynı durum mısır ununda bulunmaz ve mısır ununun hamurlaşma becerisi oldukça azdır.

Çölyak Hastalığının Belirtileri Neler?

Çölyak hastalığı gizli bir şekilde ortaya çıkıyor ve tanısı geç konabiliyor. Bunun nedeni ise başka hastalıklar ile karıştırılması. Klasik olarak belirtileri halsizlik, gaz, karın ağrısı, ishal, kilo kaybı, şişkinlik ve bazen de demir eksikliği anemisi, karaciğer enzim değerlerinde bozukluk, çeşitli kemik hastalıkları ve cilt hastalıkları. Besinlerde bulunan proteinlerin emilememesi nedeniyle oluşan protein yetersizliği ve B vitamini yetersizliği sonucu ortaya çıkan nörolojik belirtiler, D vitamini ve kalsiyum yetersizliği sonucu görülen kemik azalması da hastalığın ilk belirtileri arasında görülebiliyor. Bu hastalık dudak kenarlarında oluşan çatlaklar ve ağız içinde oluşan geçmeyen yaralar şeklinde de kendini gösterebiliyor. Çocuklarda ise ishal, gelişememe ve kansızlık gibi belirtiler de verebiliyor. Erişkinlerde yaşanan travmalar, yoğun strese maruz kalma, ameliyat, doğum gibi olaylar nedeniyle sessiz bir şekilde aniden ortaya çıkarabiliyor.

Çölyak Hastalığı Nasıl Anlaşılır?  Çölyak Testi: Iga ( tTg testi ) ve IgA testi Nedir?

Çölyak hastalığı tanısı, kanda bu hastalığa özgü antikorların kanda oluşması ve endoskopi ile ince bağırsaktan alınan biyopsilerin incelenmesiyle konuyor. Tanıda en çok doku transglutaminaz antikoru IgA (tTG testi) veyahut Anti-Endomisyum antikoru testi olan IgA testi uygulanıyor. Ayrıca genetik testler de yapılabiliyor. Kesin tanı için ise kimi zaman endoskopik tekniklerle ağız yoluyla onikiparmak bağırsağına girilip, ince bağırsağın üç ayrı noktasından örnek alınıp, alınan dokunun mikroskop altında incelenmesi gerekebiliyor. Doku örneklerinde, ince bağırsak yüzeyinde ki emilimi sağlayan ve villus adı verilen parmak şeklindeki yapıların düzleşmesi, yassılaşması gibi durumlar hastalığı işaret edebilmektedir.

Çölyak Hastaları Neler Yiyebilir? Gluten İçeren Besinler Nelerdir?

Çölyak Hastalığı sorunu olan kişilerin içinde gluten barındıran yiyecekler tüketmemesi gerekiyor. Beslenme sisteminden buğday, arpa, çavdar çıkarılması önem taşıyor. Hatta Glutensiz gıdaların hazırlanması sırasında, glutenli gıdaların hazırlandığı kapların dahi kullanılmaması gerekiyor.

Çölyak hastaları; mısır, pirinç, patates, nişasta ve soya fasulyesi gibi besinleri tüketebiliyor. Hazır besinler alınırken içeriğine çok dikkat edilmesi gerekiyor. Nedeni ise bazı diş macunlarında, meyve sularında, şekerli gıdalarda ve cikletlerde gluten katkı maddesi olarak bulunabiliyor. Bunların yanı sıra durum, bulgur, irmik gibi yan buğday ürünlerinden de kesinlikle uzak durmak gerekiyor. Süt ürünleri yine çoğu hasta tarafından sağlıklı emilemediğinden ilk zamanlarda uzak durulması gerekiyor. Yulaf ise hastalığı düşük seviyede olanlar için sınırlı miktarda tüketilebilir ancak hastalığı ilerlemiş olanların yulaftan uzak durulması gerekebiliyor.

Mısır ve pirinç; hastalar tarafından tolere edilebildiğinden önerilmektedir. Aynı zamanda kara buğday (kasha- aslında buğdayla alakası yok ismi öyle ), nohut, mercimek, bezelye, soya, topioca gibi tahıllar değirmende öğütülüp un haline getirilerek kullanılabilir. Ayrıca mısır, yer fıstığı, zeytin, kanola, soya ve ayçiçek yağları da  glutensiz olarak biliniyor.

Glütensiz diyet, sanılanın aksine aslında çok faydalı bir diyettir. Bu diyeti uygulayan kişiler daha sağlıklı ve dengeli beslenebiliyorlar. Çünkü gluten; protein olarak alınması zorunlu bir madde olmadığı için, yerine başka gıdalar konulabiliyor. Bazı hastalar diyet yapmalarına rağmen yapılan tedavilerden yanıt alamayabiliyor. Bu durumlarda diyet kurallarına uyumun sorgulanması, tanının gözden geçirilmesi ve bunların yanında pankreas yetmezliği, mikroskopik kolit, ince bağırsakta bakteriyel gelişim ve laktoz emiliminin araştırılması ve bunun yanında tedaviye yanıt vermeyen hastalara bazen de kortizon tedavisi öneriliyor.

Çölyak Hastalığına Çörek Otu İyi Gelir mi?

Bildiğiniz gibi çörek otu pek çok sağlık probleminin önlenmesinde ve iyileştirme sürecinin hızlandırılmasına kullanılan çok etkili bir bitkidir.

Çölyak Hastalarına Çörek Otu Tarifi

İki üç çay kaşığı çörek otu (bayat olmaması, saklanma koşulları çok önemli bu yüzden güvenilir bir yerden alınmalı) havanda ezilir. Sabah kahvaltıdan önce ve akşam aç karnına bir iki yudum suyla birlikte tüketilir. Bu uygulama bir ay- bir buçuk ay süre ile uygulanabilir. Bu uygulama süresi boyunca glütensiz beslenmeye özel gösterilmesi gerekmektedir. Değerli Bilim İnsanı Prof. Dr. İbrahim Saraçoğlu’na göre çörek otu uygulamasının çölyak hastalığının iyileşmesinde % 75 oranında başarı şansı vardır. Tabiki bu öneriler tıbbi tedaviyi destekleme amacı taşıdığından ilaç olarak değerlendirilmemeli ve doktor bilgisi dahilinde uygulanmalıdır.

Sağlıcakla Kalınız…

 

Comments are closed.