Dardağan Meyvesi-Çitlembik-Hackberry Meyvesi Nedir?

0

Dardağan-Çitlembik-Dağın Meyvesi Nedir?

Dağın meyvesi, dardağan meyvesi, doğu çitlembiği ,dardahan olarak da bilinen bir türdür. Türkiye’nin hemen her yerinde dağılım gösteren bir meyvedir ancak dağılımı düzenli olsa da sık değildir. Binlerce yıldır insanoğlunun çeşitli nedenlerle bu bitkiyi yetiştirdiği düşünülür ancak bu bitkinin neden unutulduğu bilinmemektedir. Hakkında çok az bilgi vardır ve üzerinde yeterli bilimsel araştırma bulunmamaktadır.

Dardağan bitkisi üyesi olduğu tüm çitlembik türleri ile birlikte daha önceleri karağaçgiller familyasında sınıflandırılmıştır ancak günümüzde bu bitki Cannabaceae (kendirgiller) familyasında incelemektedir. Ayrıca; ülkemizde çitlembik hakkında yanlış bilgiler vardır. Öncelikle çitlembik bitkisinin sakız ağacıgiller familyasına mensup; menengiç ağacı,çedene ağacı ve yabani fıstık türleri ile bir alakası bulunmamaktadır. Ancak yabani fıstık türlerinin meyvelerine de çitlenbik, çıtlık, çitlembik gibi adlar verilmiştir.

dardağan ağacı
Dardağan Ağacı-Celtis Tournefortii-Doğu Çitlembiği

Dardağan ve Hackberry Meyvesi Nasıl Kullanılır?

Dardağanın Latince adı (bilimsel adı) Celtis tournefortii‘dir. Çitlembik ağacı bilimsel olarak Celtis olarak adlandırılmıştır. Dardağan meyvesi İngilizce’de Oriantal Hackberry olarak isimlendirilmiştir. Hackberry meyvesi ile ilgili yabancı kaynaklarda pek çok araştırma bulunur. Hackberry yani çitlembik meyvesinin yüksek besleyici özelliği bulunmaktadır. Hem meyvesi hem de çekirdeği yüksek oranda kalori, fosfor, vitaminler ve diğer mineralleri içerir. Protein ve yağ açısından diğer meyvelere oranla çok zengindir. Bu meyve neredeyse % 20 oranında protein içermektedir.  Bu nedenle bazı uzmanlara göre sadece hackberry tüketerek bir insanın bir kaç ay boyunca sağlıklı bir şekilde yaşayabileceğine dair gözlemler vardır.

Çitlenbik meyvesi, özellikle kıtlık zamanlarında insanlar ve hayvanlar için önemli bir besin kaynağıdır. Sincap ve kuşlar için de önemli bir besindir. Meyvenin belki de en önemli özelliği sonbaharda olgunlaşmasına rağmen kış boyunca ağaçta kalabilmesi ve ilkbaharda dahi bozulmamasıdır. Kış aylarında bile dalından koparılarak tüketilebilecek bir meyvedir.

Amerikan Hackberry Meyvesi

amerika çitlembik ağacı
Amerikan Hackberry, Amerikan Çitlenbiği Meyvesi

Amerikan hackberry isimli meyve binlerce yıldır Kızılderililer tarafından beslenme amacıyla kullanılmıştır. Amerikan çitlembiği’de denen bu ağaç yerliler tarafından boğaz ağrılarında, zührevi sağlık sorunlarında kullanılmıştır. Çitlembik ağacı; oldukça dayanıklı bir ağaç olduğundan ağaç eşyaların yapımında kullanılmıştır. Ağacın yaprak ve kabukları kahverengi boya yapımında da kullanılmıştır. Yine ağaç kabukları yerliler tarafından ayakkabı imalatında kullanılmıştır.

Dardağan Meyvesinin Özellikleri Nelerdir?

Doğu çitlembiği olarak bilinen dardağan meyvesi özellikle Sivas, Malatya, Elazığ, Adıyaman, Kahramanmaraş, Gazinantep, Antalya gibi illerimizde halen bilinen ve tüketilen bir meyvedir. Yetiştiriciliği pek yapılmasa da doğal alanlardan sonbaharda toplanan meyveler tüketilir. Meyve ilk çıktığında yeşil renkli buruk bir tada sahiptir. Olgunlaştıkça tatlanır ve rengi kahverengi-sarıya döner. Çok lezzetli, etli bir meyveye sahiptir.

Bazı teorilere göre bu bitki yüzlerce yıl önce insanlar tarafından yetiştirilmiştir. Kıtlık zamanlarında hem insanlar hem de hayvanlar için oldukça değerli besin malzemelerine sahiptir. Kurak alanlarda yetişir, ve kurtlanmaya, böceklenmeye karşı çok dayanıklıdır. Erozyon ile mücadelede ve doğal yaşam alanlarında bir çok hayvanın özellikle son bahar ve kış aylarında beslenmeleri için büyük öneme sahiptir.

Günümüzde dardağan ağacının yetiştiği yerlerin eski yerleşimler olabileceği yönünde bazı gözlemler bulunmaktadır.

Sağlıcakla Kalınız….

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here